Chào bà con mình nhé! Sau khi chúng ta đã cùng nhau “phá đảo” kỹ thuật trồng sả chanh, hôm nay tôi sẽ tiếp tục dẫn bà con đi sâu vào một loại cây “vàng mười” khác trong bộ gia vị: Cây Gừng.
Nhưng lần này, chúng ta không trồng đại trà xuống đất theo kiểu truyền thống nữa. Tôi sẽ hướng dẫn bà con Kỹ thuật trồng gừng trong bao. Tại sao lại là trong bao? Bởi vì đây là “vũ khí” tối thượng giúp bà con kiểm soát hoàn toàn dịch bệnh (đặc biệt là bệnh héo xanh chết nhát), tiết kiệm diện tích và có thể mang lại năng suất cực khủng ngay cả trên sân thượng hay những vùng đất nhiễm phèn, nhiễm mặn như ở Tân Phú Đông mình.
Bà con chuẩn bị sổ tay chưa? Bài giảng này sẽ rất dài và chi tiết, đi từ “chân tơ kẽ tóc” để bà con làm là thắng!
TẠI SAO PHẢI LÀ “TRỒNG GỪNG TRONG BAO”?
Trước khi đổ đất, bà con cần hiểu cái lợi của mô hình này:
Kiểm soát nấm bệnh 100%: Gừng sợ nhất là vi khuẩn gây thối củ lan truyền trong đất. Trồng trong bao, nếu một bao bị bệnh, bà con chỉ việc bê bao đó đi tiêu hủy, không lo lây lan cả cánh đồng.
Thổ nhưỡng không còn là rào cản: Đất phèn, đất cát hay đất bạc màu đều không quan trọng, vì “ruột” trong bao là do chính tay bà con phối trộn dinh dưỡng.
Năng suất tập trung: Gừng trồng bao thường cho củ to, sạch, mã đẹp, dễ thu hoạch và không bị thất thoát do úng ngập.
Tiết kiệm nước và phân bón: Dinh dưỡng chỉ nằm gói gọn trong bao, không bị rửa trôi hay bốc hơi lãng phí.
CHUẨN BỊ “NGÔI NHÀ”cho GỪNG (BAO VÀ GIÁ THỂ)
2.1. Chọn bao trồng
Bà con có thể tận dụng bao xi măng, bao tải dứa, hoặc tốt nhất là túi PE đen chuyên dụng.
Kích thước: Tối thiểu là 40 x 50 cm hoặc 50 x 60 cm.
Lưu ý “sống còn”: Phải đục ít nhất 6 – 8 lỗ thoát nước ở đáy và xung quanh hông bao (cách đáy 5cm). Gừng cực kỳ sợ “úng thủy”, nước không thoát được là củ thối ngay trong một nốt nhạc.
2.2. Công thức phối trộn giá thể “Thần thánh”
Đây là phần quan trọng nhất, quyết định củ gừng có to và chắc hay không. Đất phải đảm bảo tiêu chí: Tơi xốp – Giàu hữu cơ – Thoát nước nhanh.
Công thức chuẩn (Tính theo tỷ lệ thể tích):
40% Đất sạch: Nên dùng đất thịt nhẹ hoặc đất phù sa đã phơi ải, tán nhỏ.
30% Phân hữu cơ: Phân bò, phân gà hoặc phân trùn quế đã ủ hoai mục bằng nấm Trichoderma. (Tuyệt đối không dùng phân tươi vì sẽ làm nóng và thối củ).
20% Chất độn tạo xốp: Trấu hun (hoặc trấu tươi đã qua xử lý) và xơ dừa (phải xả chát kỹ).
10% Tro bếp hoặc lân: Giúp cung cấp kali tự nhiên và làm ấm gốc.
Quy trình xử lý: Trộn đều các thành phần trên, tưới ẩm nhẹ (nắm lại thấy ra nước nhưng không chảy thành dòng là vừa). Sau đó ủ trong 10 – 15 ngày trước khi cho vào bao để các vi sinh vật có lợi hoạt động.
CHỌN GIỐNG VÀ XỬ LÝ “MẮT NGỦ”
3.1. Chọn loại gừng
Hiện nay có 2 loại chính:
Gừng Trâu: Củ to, ít xơ, cay vừa, năng suất cao (phù hợp xuất khẩu, làm mứt).
Gừng Ta (Gừng sẻ): Củ nhỏ, cực kỳ cay, thơm nồng, nhiều xơ (giá trị dược liệu cao).
Tùy vào đầu ra mà bà con chọn loại phù hợp.
3.2. Tiêu chuẩn gừng giống
Chọn củ già (từ 9 tháng tuổi trở lên), không bị bệnh, không bị trầy xước bợt da.
Củ giống phải có các “mắt ngủ” sáng, mập mạp.
3.3. Kỹ thuật bẻ gừng và ủ mầm
Bẻ gừng: Dùng tay bẻ (không nên dùng dao để tránh lây bệnh) củ giống thành từng đoạn nhỏ, mỗi đoạn nặng khoảng 40 – 60g và có ít nhất 2 – 3 mắt ngủ.
Sát khuẩn: Nhúng đoạn gừng qua dung dịch nước vôi 1% hoặc các loại thuốc trừ nấm (như thuốc gốc đồng) trong 15 – 20 phút.
Ủ mầm: Trải một lớp tro bếp hoặc cát ẩm dày 5cm, xếp gừng lên, phủ một lớp rơm rạ hoặc bao bố ẩm lên trên. Hàng ngày phun sương giữ ẩm. Sau khoảng 10 – 15 ngày, khi các mắt ngủ nhú mầm dài 1 – 2cm thì mang đi trồng.
KỸ THUẬT TRỒNG “ĐÚNG CHUẨN”
Cho đất vào bao: Đổ giá thể vào khoảng 1/3 hoặc 1/2 bao (khoảng 15 – 20cm tính từ đáy). Đừng đổ đầy ngay từ đầu, chúng ta cần để dành chỗ để vun gốc sau này.
Đặt giống: Mỗi bao đặt 1 – 2 nhánh gừng giống. Đặt mầm hướng lên trên hoặc nằm ngang, sâu khoảng 5 – 7cm dưới mặt đất.
Lấp đất: Phủ một lớp đất mịn lên trên, nén nhẹ tay để gừng tiếp xúc tốt với đất.
Phủ rơm: Phủ một lớp rơm mỏng trên mặt bao để giữ ẩm và hạn chế cỏ dại.
CHẾ ĐỘ DINH DƯỠNG VÀ CHĂM SÓC (THEO TỪNG GIAI ĐOẠN)
Gừng có thời gian sinh trưởng dài (7 – 9 tháng), nên bà con cần chia làm 3 giai đoạn chính:
Giai đoạn 1: Khởi đầu (1 – 2 tháng đầu)
Lúc này gừng đang bén rễ và ra lá.
Tưới nước: Giữ ẩm vừa phải, không được để đất khô trắng mặt.
Bón phân: Pha loãng phân bánh dầu hoặc phân hữu cơ lỏng tưới 10 ngày/lần.
Lưu ý: Nếu bao nào mầm bị thối, phải nhổ bỏ ngay và thay đất mới.
Giai đoạn 2: Phát triển sinh khối (Tháng thứ 3 – 6)
Đây là lúc gừng đẻ nhánh mạnh và bắt đầu hình thành củ.
Vun gốc (Cực kỳ quan trọng): Khi gừng đẻ nhánh, củ sẽ có xu hướng trồi lên trên. Bà con phải đổ thêm giá thể vào bao (mỗi lần 3 – 5cm) để che kín củ. Củ gừng càng nằm sâu trong đất thì càng mập và ít bị cháy nắng.
Bón phân thúc: * Sử dụng NPK 16-16-8 hoặc 20-20-15.
Liều lượng: 10 – 15g/bao. Rắc xa gốc rồi tưới nước hoặc hòa tan tưới.
Bổ sung thêm phân chuồng hoai mục mỗi khi vun gốc.
Giai đoạn 3: Tích lũy tinh dầu và già củ (Tháng thứ 7 – 9)
Giảm nước: Chỉ tưới khi đất quá khô để củ chắc và không bị thối.
Bón Kali: Tăng cường phân Kali (Kali sunfat) giúp củ gừng có màu vàng đẹp, thơm nồng và để được lâu sau thu hoạch.
PHÒNG TRỪ “SÁT THỦ” HÉO XANH VÀ SÂU BỆNH
6.1. Bệnh héo xanh (Bacterial Wilt)
Đây là “cơn ác mộng” của người trồng gừng do vi khuẩn Ralstonia solanacearum gây ra.
Triệu chứng: Cây đang xanh bỗng nhiên héo rũ vào buổi trưa, tươi lại vào buổi đêm, sau vài ngày thì chết hẳn. Nhổ lên thấy gốc thối đen, có mùi hôi nồng.
Cách trị: Không có thuốc đặc trị khi đã nhiễm nặng.
Cách phòng: Chỉ có cách dùng giống sạch, giá thể đã xử lý kỹ với Trichoderma. Nếu phát hiện bao bị bệnh, bê đi cách ly ngay, rắc vôi bột vào vùng đất nơi đặt bao đó.
6.2. Sâu đục thân
Sâu non đục vào bên trong thân làm lá bị vàng và khô.
Xử lý: Thường xuyên thăm vườn, thấy thân có lỗ đục thì dùng thuốc sinh học hoặc thuốc có tính lưu dẫn để phun.
THU HOẠCH – “HÁI QUẢ NGỌT”
Thời điểm: Sau 7 – 9 tháng, khi lá gừng chuyển sang màu vàng và bắt đầu khô héo, các bẹ lá ôm chặt lấy thân là lúc gừng đã già.
Cách làm: Rất đơn giản, bà con chỉ cần đổ ngược bao gừng ra. Rung sạch đất, cắt bỏ thân lá, giữ lại cả bụi củ.
Năng suất: Nếu chăm tốt, mỗi bao bà con có thể thu được 0.8 – 1.5kg gừng tươi. Với mật độ 3.000 – 4.000 bao/1.000 $m^2$, lợi nhuận sẽ rất đáng kể!
BÀI TOÁN KINH TẾ (THAM KHẢO CHO 1.000 BAO)
Chi phí giống: 50 – 70kg gừng giống ≈ 3 – 4 triệu đồng.
Bao bì + Đất + Phân bón: Khoảng 7 – 10 triệu đồng (có thể tận dụng nguồn tại chỗ).
Năng suất dự kiến: 1.000kg – 1.500kg gừng tươi.
Giá bán (tạm tính): 20.000đ – 30.000đ/kg.
Doanh thu: 25 – 40 triệu đồng.
Lợi nhuận: Khoảng 15 – 25 triệu đồng sau 8 tháng trên diện tích rất nhỏ.
Lời nhắn nhủ của Farmvina: Trồng gừng trong bao đòi hỏi bà con phải “tỉ mẩn” hơn trồng sả. Hãy coi mỗi bao gừng như một đứa trẻ, chăm chút từ khâu thoát nước đến khâu vun gốc. Bà con lưu ý nguồn nước tưới phải là nước ngọt, tránh nước nhiễm mặn cao sẽ làm gừng bị “sốc” và chết.
Chúc bà con có những vườn gừng trong bao xanh mướt, củ to bằng bàn tay và mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình nhé! Nếu có chỗ nào chưa rõ về cách xử lý đất hay thuốc trị nấm, bà con cứ hỏi, tôi luôn ở đây đồng hành cùng bà con!
Bà con thấy mô hình này thế nào? Có muốn tôi hướng dẫn thêm cách xen canh gừng với cây ăn trái trong vườn không?
