Tạo môi trường cho dế đẻ
Trong đời sống hoang dã bên ngoài, đến tuổi sinh sản, dế trống và dế mái tự tìm đến nhau và bắt cặp với nhau. Sau khi giao phối, dế mái tự tìm cho mìinh một mô đất im mát, đủ độ ẩm và tơi xốp nào đó ở cạnh gốc cây hoặc dưới bụi cỏ để đẻ trứng vào đó.
Ổ trứng được ấp theo cách tự nhiên, vì mọi việc đều phó thác hết cho trời. Nếu gặp mùa thời tiết thuận hoà thì tỷ lệ trứng nở khá cao, còn ngược lại thì kết quả thảm hại. Có khi cả tổ trứng bị ung hết chẳng nở một con nào.
Dế con vừa chui ra khỏi trứng, theo luật sinh tồn tự nó biết cách bò lên mặt đất là tự sống cho đến lúc trưởng thành.
Trong thời gian đầu, dưới 50 ngày tuổi, do chưa có cánh để bay lên dế con chỉ biết chui rúc xó này kẹt nọ để trốn lánh sự ruồng bắt sát hại của vô số kẻ thù, nhất là kiến và các loài bò sát. Do đó, hằng năm trong tự nhiên tuy số lượng dế con được sinh ra rất nhiều, nhưng rốt cuộc đại đa số chúng đều trở thành mồi ngon của vô số cơ man kẻ thù lúc nào cũng vây quanh rình bắt.
Riêng đối với dế nuôi cho sinh sản trong môi trường nhân tạo, do được tạo mọi điều kiện thuận lợi, lại được bảo vệ tối đa nên sản lượng thu hoạch rất cao, nếu có bị hao hụt, cũng chỉ là phần nhỏ không đáng kể.
Vậy, cách nuôi dế sinh sản như thế nào mới đúng kỹ thuật?
Trước hết, các cá thể dế trống mái dùng làm giống phải được chọn lựa những con đạt chuẩn rồi mới ghép nuôi trong các xô, thùng đã được xử lý sạch sẽ, vô trùng. Theo kinh nghiệm nuôi dế lâu năm của nhiều người trong nghề thì nếu nuôi xô hay thùng có dung tích 45 lít sẽ thả khoảng 15 dế trống và 30 dế mái là vừa.
Còn dùng xô, thùng có dung tích 80 lít thì ghép nuôi 20 dế trống và 40 dế mái. Cứ ghép ‘một bộ’ một trống hai mái là vừa, mặc dầu chúng ta vẫn biết khả năng của một dế trống có thể phối được gần chục con mái.
Trong xô, thùng nuôi dế đẻ, ngoài việc đặt sẵn các dụng cụ nuôi như rế (chất chồng cao), máng ăn và máng nước ra, ta còn đặt thêm một khay trứng cho dế mái làm chỗ đẻ trứng. Trong khau trứng thường có dạng hình tròn dĩa sâu lòng này (có thể đúc bằng xi măng, đường kính từ 10-14cm, chiều cao khoảng 2cm) đã có sẵn lớp đất tơi xốp dày khoảng 3-4cm, lúc nào cũng tạo độ ẩm cần thiết để giúp có điều kiện nở tốt.
Cách đẻ trứng của dế
Dế trống rất sung sức, mới thả vào xô, thùng dế nuôi chung với dế mái chưa bao lâu, ta đã nghe vọng ra nhiều tiếng chắc mái nổi lên. Đồng thời, cũng nghe được nhiều tiếng dế gáy vang theo giọng … hù doạ, cho biết các dế trống đã nổi cơn ghen rượt đuổi nhau, để dành mái về mình.
Khi nghe có nhiều tiếng chắc mái liên tục, giúp ta biết được hiện đã có nhiều dế trống đang tiếp cận ve vãn tỏ tình với các chị mái.
Sự ‘rục rịch’ đó của chúng, tối đa chỉ sau 24 giờ dế trống mái sẽ chịu giao phối với nhau.
Cách truyền giống của dế
Khi giao phối, dế mái từ phía sau chồm lên lưng dế trống và đeo bám chặt trong khoảng vài ba phút. Cách giao phối này quả là ngược đời đối với đa số các loài động vật khác là trống trên mái dưới.
Khi giao phối (theo kiểu của dế) dế trống nằm bên dưới cong phần cuối của bụng lên để đưa cao cái gai sinh dục của nó chạm vào lỗ sinh dục của dế mái, để “đặt” vào đó một túi tinh (tinh nang) màu trắng. Túi tinh này sau đó sẽ bể ra và lượng tinh trùng chứa trong đó sẽ đi vào lưu tinh nang nằm trong bộ phận sinh dục của dế mái.
Nhớ đó mà khi dế mái đẻ trứng ra đều được thụ tinh ngay, do các trứng khi lọt ra ngoài đều phải đi qua ống dẫn của lưu tinh nang.
Với dế trống, sau khi giao phối với con dế mái này, nó lại tìm đến dế mái khác để chắc mái chịch … chịch … rồi lại làm việc truyền giống.
Vậy cách đẻ trứng của dế ra sao? Cách nuôi dế sinh sản như thế nào thì phù hợp?
Dế mái sau khi giao phối xong, nghỉ ngơi một vài ngày thì trứng trong bụng đã đủ độ già để đẻ. Trước đó, chúng biết lân la tìm đến khay trứng đặt sẵn ở trong xô, thùng chúng sống.
Trong khay này ta đã đổ đầy ắp một lớp đất dày khoảng từ 3-4cm. Do đất vừa lốp lại phun sương ẩm từ trước nên khi đẻ dế mái dễ dàng thọc sâu ống đẻ trứng vào đất để trút hết trứng vào trong đó. Như vậy, trứng không nằm lộ thiên mà được vùi hết vào đất của khay trứng.
Được biết, mỗi lứa, dế mái có thể đẻ được từ 500 đến cả ngàn trứng. Và trong đời, một dế mái chỉ để có mỗi một lần trứng đó thôi. Lý do là vì đời sống của chúng quá ngắn.
Trứng dế cũng khá to nếu đem so với thân mình của dế mẹ. Trứng mới đẻ có màu trắng, dáng thon dài như hột gạo, chiều dài khoảng 3mm. Trước khi trứng nở màu trứng chuyển sang màu nâu.
Sau khi dế đẻ một ngày, ta nên lấy khay trứng đó ra để chuyển sang thùng ấp. Và liền ngay đó ta đặt đất khác vào thùng cho dế đẻ tiếp.
Nói cách khác, trong thời gian dế đẻ, cứ mỗi ngày ta thay khay trứng cũ (đã có trứng) bằng khay mới một lần. Và công việc đó chỉ làm khoảng hai tuần rồi thôi, vì bầy dế mái đang nuôi trong thùng đã để hết lứa trứng rồi.
Việc ấp trứng của dế
Trong xô hay thùng ấp trứng ta có thể đặt nhiều khay trứng đế ấp. Có thể đặt từ 5 đến 10 khay, hoặc hơn, nếu thùng ấp còn chỗ trống.
Những khay trứng đem đặt vào thùng ấp này là dế đẻ trong cùng một ngày đó, gom từ các xô, thùng nuôi dế đẻ khác lại.
Nếu làm được như vậy ta sẽ có nhiều điều lợi: cái lợi thứ nhất là dế con sẽ nhất loạt nở cùng một thời điểm (nếu có xê xích thì cũng chỉ nở trước nở sau một hai ngày mà thôi). Cái lợi thứ hai là do dế con cùng lứa với nhau nên sau này khi san sớt sang thùng khác nuôi ta khỏi phải mất công chọn lựa về độ lớn khác nhau của chúng.
Trong thời gian ấp trứng, hàng ngày ta nên theo dõi nhiệt độ và độ ẩm trong thùng ấp xem trồi sụt ra sao để can thiệp kịp thời (trong mùa nắng ráo nên dùng bình xịt phun sương nước một vài lần lên các khay trứng để giữ đủ độ ẩm cho trứng nở tốt).
Ngoài công việc đó ra, ta còn hoán chuyển chỗ của các khay trứng trong thùng ấp với nhau, coi như đó là việc “trở trứng”, giúp trứng không bị sát. Việc trở trứng này nên thực hiện ngày vài lần mới tốt.
Nếu nhiệt độ trong thùng ấp được giữ ở mức trên dưới 28 độ C, và độ ẩm từ 70 đến 80%, trứng sẽ nở rộ sau 10 ngày ấp. Nếu có sự trồi sụt một đôi ngày cũng nên xem là chuyện bình thường, không nên lo lắng.
Vì rằng sở dĩ có chuyện dế cùng đẻ một ngày, nhưng đến ngày nở con lại không đồng loạt, có ổ nở buổi sáng, có ổ nở buổi chiều thậm chí trễ một hai ngày … là vì giờ đẻ trứng của dế mái cũng không đồng nhất một giờ cố định.
Chính, vì lẽ đó nên sau khi thấy dế con trong thùng ấp nở rộ, tưởng chừng như số trứng đem ấp đã nở hết, nhưng không ai vội vã dọn hết tất cả các khay trứng liền lúc đó, mà cố nán lại vài ngày sau mới làm việc này.
Mục đích là cố chờ những trứng vì lý do gì đó mà chậm nở có thời gian để nở hết.
Nhưng, sau thời gian đó, dù biết đoán chắc chắn trong các khay trứng vẫn còn nhiều trứng chưa nở được, ta cũng lấy ra đổ bỏ, đừng tiếc.
Những trứng nở chậm này nếu không bị ung, sát thì bào thai bên trong chắc quá yếu nên mới không thể đủ sức để phá vỡ vỏ trứng mà chui ra được.
Ấu trùng dế vừa chui ra khỏi vỏ trứng, theo luật sinh tồn mách bảo, chúng tự biết cách chui lên khỏi mặt đất và tự sống …
Trên đây là các cách nuôi dế sinh sản hiệu quả, mong sẽ giúp bạn áp dụng thành công vào thực tế.
Phúc Quyên
Câu Hỏi Thường Gặp
Làm thế nào để chọn được dế bố mẹ chuẩn?
Trước hết, ta chọn cho được những con dế (cả trống lẫn mái) có thân mình bụ bẫm, to xác. Đó là bước một. Sang bước hai, ta chọn trong số đó những con khoẻ mạnh, năng động và loại bỏ những con yếu sức. Bước thứ ba là chọn những con dế, các bộ phận trên thân nó không hề bị thương tật, dù nhỏ. Nói rõ hơn là nó phải đủ râu, đủ chân, đủ cánh và các bộ phận đó đều khoẻ mạnh cả.
Cách nuôi dế sinh sản như thế nào mới đúng kỹ thuật?
Trước hết, các cá thể dế trống mái dùng làm giống phải được chọn lựa những con đạt chuẩn rồi mới ghép nuôi trong các xô, thùng đã được xử lý sạch sẽ, vô trùng. Trong xô, thùng nuôi dế đẻ, ngoài việc đặt sẵn các dụng cụ nuôi như rế (chất chồng cao), máng ăn và máng nước ra, ta còn đặt thêm một khay trứng cho dế mái làm chỗ đẻ trứng.
Originally posted 2016-06-30 09:15:44.
